Σάββατο, 4 Ιουλίου 2015

Παναγιώτης Μπαρμπαγιάννης: Να βάλουμε την ελπίδα απέναντι στον φόβο

«Όλοι οι φόβοι ξεκινούν με το πως και που μεγαλώνεις»

«Η αξιοπρέπεια ξεφεύγει όταν νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα για τη δική σου αξία»

«Τα λάθη, τα σωστά, όλα όσα θες να θυμάσαι αλλά και να ξεχάσεις, σε συνοδεύουν για πάντα»


Μια δασκάλα μου έλεγε πως ο δρόμος για την Πολιτική διασταυρώνεται με αυτόν του Πολιτισμού. Στην αρχή μου είχε ηχήσει κάπως μακρινός αυτός ο συνδετικός κρίκος αλλά με τα χρόνια και με την εμπειρία που αποκτούσα αντιλήφθηκα το πόσο ορθό ήταν αυτό που είχε τότε διατυπώσει. Παραμονή του δημοψηφίσματος, αναμφισβήτητα μια ημέρα σταυροδρόμι για την ελληνική σύγχρονη ιστορία… Έτσι στο πλαίσιο αυτό αποφάσισα να σας παρουσιάσω σήμερα έναν νέο  άνθρωπο ο οποίος κόντρα στις εποχές που ζούμε γεννά και παράγει Πολιτισμό έχοντας καλλιεργήσει την Πολιτική του αλλά κυρίως την Κοινωνική του Παιδεία. Ο λόγος; Για τον Παναγιώτη Μπαρμπαγιάννη ο οποίος πριν λίγες ημέρες παρουσίασε το πρώτο του βιβλίο, «Μου ΄πες κι εγώ» το οποίο ήταν θεατρικό κείμενο.

Στο Πινάκιο απαντά για το ζήτημα των ημερών για το δημοψήφισμα, για την πολιτική σκηνή της χώρας, για την ταυτότητα και την κληρονομιά που άφησε ο Πλάτωνας και έχει ξεθωριάσει αλλά και για το τι σημαίνει θέατρο σύμφωνα με τον Κουν.
Δεν αποφεύγει να απαντήσει και σε φλέγοντα κοινωνικά θέματα που τα έχουμε όλοι μας στοιβάξει κάτω από το χαλί ενώ μοιράζεται μαζί μας την καταγωγή του φόβου.

Συνέντευξη και φωτογραφίες: Λευτέρης Χ. Θεοδωρακόπουλος για το Πινάκιο


Η συνέντευξη σου γίνεται υπό την σκιά έντονων πολιτικών εξελίξεων και ζυμώσεων. Ποια είναι η άποψη σου για όσα συμβαίνουν;

«Όντως είναι μια κρίσιμη περίοδος. Τόσο για όσα συμβαίνουν πολιτικά αλλά και για  το γεγονός ότι επιτέλους οι άνθρωποι της Ελλάδας αναγκάστηκαν να αποκτήσουν μία γνώμη, να πάρουν ενεργή  θέση και να αναλάβουν την ευθύνη της άποψης τους. Είναι η πρώτη φορά που από πομπός αρνητικών σχολίων και κριτικών απέναντι σε αυτούς που ψηφίζουμε,ο καθένας μας μπορεί να γίνει δέκτης αυτών. Ευτυχώς ή δυστυχώς δεν έχουμε κάποιον για να στήσουμε στον τοίχο παρά τους ίδιους τους εαυτούς μας».


Πως φαντάζεσαι την επόμενη ημέρα του Δημοψηφίσματος;
«Πιστεύω ότι θα είναι ίδια με την επόμενη μέρα μετά από κάθε εκλογική αναμέτρηση. Παρά τα όποια αποτελέσματα και τις συνέπειες αυτών,οι άνθρωποι που τάχθηκαν κατά του αποτελέσματος θα κατηγορούν τους άλλους που ήταν υπέρ, ενώ αυτοί που ψήφισαν το νικητήριο χαρτάκι, θα υποστηρίζουν ότι δεν ήξεραν τις συνέπειες. Και δεν είναι τόσο ότι δεν ξέρεις αλλάότι μετανιώνεις γι’ αυτό που μέχρι πριν λίγες ώρες υποστήριζες με όλη σου τη δύναμη. Κι αυτό ειναι το πιο λυπηρό. Αλλά ευτυχώς η Ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία».

Πως πρέπει να αντιδράσουν οι νέοι την Κυριακή, κατά την γνώμη σου;
«Ανάληψη ευθύνης. Αυτό είναι η Κυριακή. Και για τους νέους και για όλους τους πολίτες. Κανένα αποτέλεσμα, καμία ψήφος, καμία πολιτική παράταξη. Είναι η ελπίδα απέναντι στο φόβο».

Η πολιτική είναι συνώνυμη με τον πολιτισμό;

«Νομίζω ότι ο Πλάτωνας έχει απαντήσει ξεκάθαρα σε αυτό μέσα από το ίδιο του το έργο. Το γεγονός ότι, πλέον στις ημέρες μας, η πολιτική δεν αντιπροσωπεύει την ετυμηγορία της ίδιας της λέξης, δυστυχώς, είναι ένα άλλο θέμα».


-Για το βιβλίο του «Μου ΄πες κι εγώ»

Στην αρχή κιόλας εκεί όπου η Ελπίδα παίζει κιθάρα ενώ ο κόσμος εισέρχεται στο θέατρο, ενώ ακόμη υπάρχει και μια κιθάρα σε μια θέση αιφνιδιάζει τους θεατές;


«Ένας θεατής δύσκολα αιφνιδιάζεται πλέον και σίγουρα μπορώ να πω ότι οι κιθάρες και η Ελπίδα δεν αποσκοπούνσε κάτι τέτοιο. Το θέατρο δεν είναι μόνο μία αίθουσα είναι όλη μας η ύπαρξη. Όλοι κάνουν καθημερινά μία, τουλάχιστον,θέαση. Απλώς, στο «Μου ‘πες κι εγώ», αυτή η θέαση ξεκινά και τελειώνει έξω και όχι μέσα σε μία θεατρική σκηνή».

Τελικά οι σχέσεις των ζευγαριών είναι τα δύο είδη που περιγράφεις στο βιβλίο σου; Θα μας το αναλύσεις λίγο…

«Η άποψη της Λένας σίγουρα αντανακλά και μία δική μου οπτική πάνω στο θέμα. Όσα γράφει ενας συγγραφέας, ακόμη και όταν ειναι αντίθετος με αυτά, πρέπει να ξέρει να τα υποστηρίζει και να πιστεύει όσα γράφειμε όλη του την καρδιά. Οπότε η Λένα θα σου έλεγε πως όντως οι σχέσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες – της γαμπριάς και της ξεπέτας. Όλα για εκείνη ήταν μαύρο και άσπρο. Η γκρι περιοχή έρχεται μετά, με την γνωριμία της με τη Σόφη».

«Θέατρο κάνεις και στον στάβλο», λέει η Λένα – Αλήθεια το θέατρο εμπεριέχει τέτοια μαγεία που μπορεί να μεταμορφώνει;

«Ο κος Κουν είχε πει ότι για να κάνεις θέατρο χρειάζεται ένας ηθοποιός, ένας θεατής και μία καρέκλα. Δεν έχει σημασία το που. Το θέατρο δεν μεταμορφώνει απλώς αλλά αποτελεί από μόνο του μίαμεταμόρφωση – γιατί όταν βλέπεις θέατρο, δεν βρίσκεσαι στο χώρο μίας σκηνής και μίας πλατείας αλλά σε ένα σπίτι στη Βερόνα, σε ένα βυσσινόκηποή και στο βυθό μιας θάλασσας».

Όταν η Λένα και η Σόφη αποκαλύπτουν την σχέση τους ο θεατής αιφνιδιάζεται;

«Νομίζω ότι οι δυο χαρακτήρες δεν κάνουν κάποια αποκάλυψη. Για να κάνεις μία αποκάλυψη πρέπει να έχεις καλύψει κάτι. Κι αυτές οι δύο δεν έκρυψαν ποτέ στον θεατή/αναγνώστη το είδος της σχέσης τους. Πάντα στέκονταν πίσω από αυτό, χωρίς κανένα δισταγμό ή δεύτερη σκέψη. Ήταν απλώς η Λένα και η Σόφη που έτυχε να αγαπηθούν».

Η Σόφη φοβάται την κοινωνία και την οικογένεια της…ωστόσο τολμά…Δικαιώνεται;

«Στην αρχή, ναι, φοβάται. Όλοι οι φόβοι ξεκινούν με το πως και που μεγαλώνεις. Εάν φοβάσαι την οικογένεια σου, πως μπορείς να μη φοβάσαι την κοινωνία; Κι ακόμη περισσότερο όταν η ίδια σου η οικογένεια σε φοβάται, πως μπορείς να πιστέψεις ότι μία ολόκληρη κοινωνία θα δράσει διαφορετικά;».

«Πριν με αποδεχτώ», είπε η Σόφη. Πόσο επώδυνη είναι η διαδικασία αυτή;


«Δύσκολη ερώτηση. Γράφεις και υποδύεσαι ρόλους και χαρακτήρες που ζουν και πράττουν, πολλές φορές, ενάντια σε εσένα. Αυτοί δρουν αυτοβούλως κι εσύ απλώς τυχαίνει να τους ακολουθείς, προσπαθώντας να καταγράψεις και να συγκρατήσεις καταστάσεις, προσπαθώντας να δικαιολογήσεις και να εξηγήσεις. Δεν ξέρω ακριβώς πόσο δύσκολο είναι ένα comingout. Μπορώ όμως να σου πω πως η Σόφη, σε αντίθεση με τη Λένα, πιέστηκε πολύ. Έκλαψε, πόνεσε και το έπραξε χωρίς ποτά να νιώσει ασφάλεια. Κι εδώ είναι που της βγάζω το καπέλο».

Ο κόσμος που  τις χαρακτήριζε ανώμαλες μήπως ήταν αυτός τελικά (π.χ ο πατέρας που βίαζε το παιδάκι του, η μάνα που χτύπαγε τον 4χρονο γιο της);


«Είναι αυτό που λέγαμε και πιο πριν. Πάντα ξέρουμε πως να είμαστε πομποί αρνητικών σχολίων αλλα ποτέ δεκτές. Όλοι κριτικάρουμε, ασκούμε βία έστω και άθελα μας, κρίνουμε και λέμε ότι θα κάναμε κάτι διαφορετικό εάν ήμασταν στη θέση του.  Η αξιοπρέπεια ξεφεύγει όταν νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα για τη δική σου αξία. Και το πιο βασικό σε αυτό που ρωτάς είναι η σημασία της λέξης ανώμαλο. Τι βάρος κουβαλά αυτή η λέξη πέραν αυτού που ετυμολογικά επεξηγεί; Και με τι τροπο χρησιμοποιείται πλέον, σαν ένα αντίθετο της λέξης φυσιολογικό; Δύσκολα ερωτήματα με ακόμη πιο δύσκολες απαντήσεις. Γιατί μία απάντηση μπορεί ο καθένας να τη δώσει, αλλά μία απάντηση για να δοθεί και να έχει εννοιολογική και συναισθηματικήυπόσταση, ίσως πρώτα θα πρέπει να βιωθεί».

Τι σηματοδοτεί το όνομα «Ελπίδα» που έδωσαν στο παιδί;

«Για εκείνες τίποτα. Ούτε και για εμένα. Τουλάχιστον έτσι ξεκίνησε. Δεν είναι ένας συμβολισμός πίσω από τις λέξεις. Είναι μία πραγματικότητα και ένα απλό όνομα που δόθηκε. Ένα όνομα χωρίς τίποτα ιδιαίτερο ή σημαντικό. Όπως ακριβώς και η σχέση τους».

Ο έρωτας τελικά είναι σαν την σοκολάτα;


«Χαχαχαχα. Δεν είχα φανταστεί ποτέ αυτή την ερώτηση. Μάλλον είναι. Στην αρχή την τρως λαίμαργα αλλά όταν την έχεις σε μεγάλες ποσότητες, αρχίζεις να λιγώνεσαι. 
Αλλά αυτή είναι και η μαγεία. Γιατί εκεί που νομίζεις ότι έχεις σιχαθεί την ίδια γεύση, πως μπορείς να μην κόψεις ένα κομμάτι σοκολάτας το πρωί όταν ξυπνάς; Όχι, αλήθεια, στο λέω. Πάντα, για παράδειγμα, όταν υπάρχει σοκολάτα στο ψυγείο μου, δεν παίζει να μην φάω λίγη καθε πρωί... και μεσημέρι... τελος πάντων και το βράδυ...»

Το βρεγμένο σφουγγάρι που σβήνει την λέξη συμβολίζει ότι μπορούμε να σβήνουμε τα λάθη μας και αυτά που μας ενοχλούν και να προχωράμε παρακάτω;

«Σίγουρα όχι. Τίποτα δε σβήνει, απλώς αλλάζει το σημάδι του μέσα στο χρόνο. Τα λάθη, τα σωστά, όλα όσα θες να θυμάσαι αλλά και να ξεχάσεις, σε συνοδεύουν για πάντα. Απλώς υπάρχουν κάποιες στιγμές, κάποιες μικρές παύσεις που ο πίνακας/πινάκιο σου έχει γεμίσει και θες λίγο χώρο για να γράψεις κάτι καινούριο. Και εκείνη είναι η στιγμή που πρέπει να αποφασίσεις τι θα σβήσεις. Και το πιο μαγικό είναι ότι το σβήσιμο αυτόδεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα τρικ για τα μάτια μόνο... γιατί όταν τα κλείσεις για λίγο, ίσως αυτό που έσβησε να το θυμάσαι πιο καθαρά από ποτέ».

«Θα ντραπεί ποτέ για εμάς» - Φόβοι ακόμη και για το πιο σημαντικό που είχαν…το παιδί;

«Φόβος. Σοκ. Το πρώτο συναίσθημα όταν βγαίνεις από τη μήτρα (θα χαιρόταν πολύ μία συνάδερφος/ψυχολόγος με αυτή μου την απάντηση). Το πρώτο συναίσθημα και για κάποιους, βέβαια, όταν σε πρωτοβλέπουν. Και αμέσως μετά έρχονται και άλλα συναισθήματα, κυρίως δικά σου. Χαρά, λύπη, θυμός, αγωνία. Η ντροπή τα ξεπερνά όλα αυτά γιατί η ντροπή ξεπερνά και εσένα. Το συναίσθημα ξεφεύγει άπο τα δικά σου χέρια και παραδίδεται άλλου, αναμένοντας εσύ τον πομπό να ξεκινήσει. Ίσως, βέβαια, δεν έχει να κάνει με το πιο σημαντικό στη ζωή σου αλλά με το γεγονός ότι επιτρέπεις στους άλλους να επηρεάσουν το πιο σημαντικό στη ζωή σου».

Το «αλλά» που ανατρέπει τα πάντα που προσθέτει ή και αφαιρεί ταμπέλες και ονόματα…Θα μας αναλύσεις αυτή την φράση σου;

«Το αλλά είναι η ανατροπή. Είναι ο κρυφός άσσος στο μανίκι,εκείνη ακριβώς τη στιγμή όπου η γνώμη σου έχει ξεκινήσει υποστηρίζοντας αυτό που λέει ο συνομιλητής αλλά εσύ το πετάς ξαφνικάώστε να εκφράσεις την άλλη πλευρά. Για παράδειγμα σου λέει η κοπέλα σου ότι έχεις απόλυτο δίκιο για το μπλε που έχεις επιλέξει για το δωμάτιο σας καθώς ταιριάζει γάντι με τα έπιπλα αλλά θα το βάψετε κόκκινο. Η όταν είσαι στη φάση που παραγγέλνεις σουβλάκια και ξαφνικά σου λένε ότιναι μεν τα έχω όλα αυτά που ζητάς αλλά,φίλε μου,ξεμείναμε από τζατζίκι. Γίνεται; Δεν γίνεται. Και τέλος για να είμαι και στο κλίμα των ημερών ... Ναι, αλλά όχι».
                        
Το γράμμα συμβολίζει αυτά που έχουμε μέσα μας και δεν τολμάμε να εκφράσουμε;


«Είναι και αυτό. Το γράμμα είναι οι σκέψεις, οι αγωνίες και οι ελπίδες. Για τη Λένα και τη Σόφη είναι ναι μεν όλα αυτά αλλά είναι και ένας τρόπος συνέχειας μέσα στην καθημερινότητα και τη ρουτίνα. Ίσως αποτελεί και έναν τρόπο επικοινωνίας, ιδιαίτερα της Λένας, για να πει και να εκφράσει όλα αυτά που, πολλές φορές, όντως δεν τολμούσε. Όπως ένα σε αγαπώ ή μου λείπεις. Δύο λέξεις ανά φράση κι όμως τόσο δύσκολες όταν θες να τις πεις κοιτάζοντας τον άλλον στα μάτια. Και το έχουμε χάσει αυτό. Όλοι μας λίγο πολύ. Λείπουν τα βλέμματα, οι ατέλειωτες σιωπηλές συζητήσεις και τα πρωινά ξύπνηματα δίπλα δίπλα κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο. Το γράμμα μεταφέρει ένα κείμενο, λέξεις δηλαδή που κείτονται.. Που κείτονται νεκρές περιμένοντας κάποιον να τις διαβάσει δυνατά. Ένα γράμμα ακριβώς όπως και ένα θεατρικό κείμενο».



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου